!!! Twoja przeglądarka może nie wyświetlać poprawnie treści. Zalecana jest aktualizacja do nowszej wersji !!!

Nieco wiadomości o chorobie Niemanna Picka

W tym dziale znajdziecie wiedzę na temat choroby niemanna-picka i chorób pokrewnych - jeśli znajdziecie coś co warte byłoby zamieszczenia tutaj prosimy o kontakt.

  1. Co to jest choroba Niemanna-Picka
  2. Choroba Niemanna-Picka

1. Co to jest choroba Niemanna-Picka

Wprowadzenie

Choroba Niemanna Picka należy do grupy chorób dziedzicznych metabolicznych, znana jest jako leukodystrofia albo choroba spichrzania lipidów, w której szkodliwe ilości tłustej substancji (lipidy) gromadzą się w śledzionie, wątrobie, płucach, szpiku kostnym i mózgu.
Pierwszy opisał tą chorobę Albert Niemann w 1914, niemiecki pediatra, opisał przypadek małego dziecka z powiększoną wątrobą i śledzioną, powiększonymi gruczołami chłonnymi i nabrzmiałą, pociemniałą skórą twarzy. Później, w 1920 roku, Luddwick Pick badał tkanki w podobnych przypadkach to dostarczyło mu dowodu na istnienie nowej choroby, odmiennej od tych poprzednio opisanych.
Choroba ta jest bardzo zróżnicowana jeżeli chodzi o problemy, które powoduje. Jest bardzo ważne, aby rodzice nowo zdiagnozowanego dziecka pamiętali o tej różnorodności. Istnieje wiele możliwych objawów, ale to nie oznacza, że Wasze dziecko będzie miało je wszystkie lub że będą one bardzo nasilone.
Wszystkie dzieci oraz dorośli dotknięci chorobą Niemanna Picka wraz z rodzinami są zaproszeni do wstąpienia do naszego Stowarzyszenia.
Powrót

Co powoduje chorobę Niemanna Picka?

We wszystkich typach tej choroby występują tłuste złogi w jednym lub w kilku organach ciała.
Te złogi zawierają charakterystyczny lipid zwany sfingomieliną oraz cholesterol, a także mają pienisty i napuchnięty wygląd. Zwykle znajdują się w wątrobie, śledzionie i komórkach szpiku kostnego chorych osób i przyczyniają się do powiększenia wątroby oraz śledziony, tak charakterystycznej dla choroby Niemanna Picka.
W typie A i C złogi powstają także w komórkach centralnego systemu nerwowego, powodując uszkodzenie komórek i postępujące uszkodzenie układu neurologicznego. Powrót

Czy są inne odmiany choroby?

U chorych na chorobę Niemanna Picka z powodu defektu genetycznego organizm nie produkuje żadnego, bądź jedynie o znacznie zredukowanej aktywności enzym.
Wyróżniamy cztery typy choroby posiadające różny przebieg w zależności od wieku pacjenta, w którym się ona uaktywniła: typ A, B, C i D:
Typ A - występujący najczęściej, zostaje zdiagnozowany w okresie niemowlęcym. Charakterystycznymi objawami są: żółtaczka, powiększona wątroba, poważne uszkodzenie mózgu.
Typ B - objawia się poprzez powiększoną wątrobę i śledzionę. Choroba zdiagnozowana zostaje zwykle w okresie dojrzewania. Mózg nie zostaje uszkodzony przez ten typ choroby.
W typach A i B niewystarczająca aktywność enzymu nazwanego sfingomielinazą, powoduje zwiększenie toksycznych ilości sfingomieliny, tłustej substancji obecnej w każdej komórce ciała.
U dzieci z typem A zupełnie nie występuje produkcja sfingomielinazy i w ich organizmie wytwarzane jest mniej niż 5% jej normalnego poziomu, podczas gdy u osób z mniej poważną odmianą typem B wytwarzane jest 5 - 10% normalnego poziomu sfingomielinazy.
Diagnoza osób, u których zachodzi podejrzenie choroby typu A albo B Niemanna Picka jest stawiana na podstawie stwierdzenia znacznego obniżenia poziomu sfingomielinazy w próbach krwi.
Typy C i D - choroby mogą objawić się we wczesnym wieku albo rozwinąć się w wieku dojrzewania lub w wieku dorosłym. Chorzy mają tylko umiarkowane powiększenie śledziony i wątroby, ale uszkodzenie mózgu może być obszerne i powodować niezdolność do spoglądania Powrót i w dół, trudności w chodzeniu i przełykaniu oraz postępującą utratę wzroku i słuchu. Typy C i D są określane poprzez wadę, która przeszkadza w prawidłowym transporcie cholesterolu między komórkami mózgu. Powrót

Jak dziedziczy się chorobę Niemanna Picka?

Geny dziedziczone od naszych rodziców, maja wpływ na to, jak wysocy jesteśmy, jaki mamy kolor oczu i skóry. Niektóre geny, które dziedziczymy są recesywne, to znaczy że dziedziczymy gen, ale nie ma on żadnego wpływu na nasz rozwój. Choroba Niemanna Picka jest właśnie powodowana przez taki gen recesywny.
Jeżeli dorosły człowiek, który posiada nieprawidłowy gen ma partnera, który również jest nosicielem takiego samego genu wówczas w przypadku ich dzieci istnieje ryzyko 1 do 4, że dziecko otrzyma oba geny recesywne i wówczas będzie chore na tą chorobę. Prawdopodobieństwo, że rodzeństwo chorego dziecka może być nosicielem choroby wynosi 2 do 3. Jest możliwość sprawdzenia tego, ale choroba jest tak rzadka, że istnieje znikome prawdopodobieństwo spotkania partnera, który również będzie nosicielem, zakładając że partnerem nie będzie członek bliskiej rodziny.
Wszystkie rodziny posiadające dzieci chore na chorobę Niemanna Picka powinny szukać pomocy i rady u swoich lekarzy lub specjalistów genetyki przed zaplanowaniem kolejnej ciąży.
Ponieważ najważniejsza molekularna wada w chorobie Niemanna Picka w typie C jest nadal nieznana, trudniej jest, postawić diagnozę prenatalną albo stwierdzić jednoznacznie, czy krewni są nosicielami lub nie.
Powrót

Leczenie

Nie ma aktualnie żadnego efektywnego leczenia dla osób chorych na Niemanna Picka typ A. Przeprowadzono przeszczep szpiku kostnego u kilku pacjentów z typem B, uzyskane rezultaty uznano za zachęcające. Rozwój enzymatycznej terapii zastępczej i terapii genowej mógłby też być pomocny dla chorych z typem B. Niektóre osoby z typami choroby C i D przebywają na diecie niskocholesterolowej, ale jej skuteczność leczenia nie jest potwierdzona.
National Institute Neurological Disorders and Stroke (NINDS), będący częścią National Institutes Health (NIH), prowadzi badanie nad chorobą Niemanna Picka we własnych laboratoriach, jak również NIH popiera dodatkowe badania, udzielając stypendiów przyznawanych głównym medycznym instytucjom w całym kraju. Badacze z NINDS zidentyfikowali dwa różne geny, które jeśli są uszkodzone, przyczyniają się do choroby Niemanna Picka typ C i D. Powrót



2. Choroba Niemanna-Picka

Ogólny zarys choroby

Choroba Niemanna-Picka należy do grupy chorób gromadzenia w obrębie lizosomu, które oddziałują na metabolizm. Jest ona wywołana przez mutację genetyczną. Najczęściej spotykane formy N-P to typy A, B i C.

Typy Niemanna-Picka A i B (NPA i NPB) spowodowane są niedoborem specyficznego enzymu - kwaśnej sfingomielinazy (ASM). Enzym ten znajduje się w częściach komórki zwanych lizosomami i jest konieczny aby metabolizować białko zwane sfingomieliną. Jeśli brakuje ASM bądź występuje niedobór tego enzymu, sfingomielina nie może być poprawnie metabolizowana i odkłada się w komórce prowadząc ostatecznie do śmierci komórki i wadliwego działania głównych narządów układu.

NPA i NPB są wywołane przez niedobór tego samego enzymu i istnieją coraz silniejsze dowody na to, że te dwie formy reprezentują dwa oblicza tego samego problemu. Osoby chore na NPA produkują z zasady bardzo mało lub nie produkują ASM (mniej niż 1% normy), a te z NPB mają średnio 10% normalnego poziomu ASM. Powrót

Następstwa choroby

Kliniczna prognoza pacjentów z NPA i NPB jest bardzo różna. NPA jest ciężką neurologiczną chorobą, która prowadzi do śmierci przed upływem 2 do 4 roku życia. W odróżnieniu od tego, u pacjentów z NPB nie występują żadne objawy neurologiczne lub jest ich mało, a pacjenci przeżywają aż do późnego dzieciństwa bądź dorosłości. Osoby z typem choroby B najczęściej mają powiększoną wątrobę i śledzionę, oraz często doświadczają trudności z oddychaniem. Powiększenie organów oraz trudności w oddychaniu mogą spowodować nadmierny wysiłek sercowo-naczyniowego prowadząc do choroby serca w późniejszym życiu.

Na świecie żyje mniej więcej 1200 osób chorych na NPA i NPB. Większość z nich do typ A lub pośredni.

Typ C choroby Niemanna-Picka (NPC) różni się bardzo od typu A i B. Pacjenci NPC nie są w stanie poprawnie metabolizować cholesterolu i innych lipidów w komórce. W konsekwencji, w wątrobie i śledzionie gromadzą się duże ilości cholesterolu, a w mózgu także innych lipidów. NPC powoduje wtórną redukcję aktywności ASM, co spowodowało, że wszystkie trzy typy uznawane są za różne formy tej samej choroby. Powrót

Symptomy

Symptomy typu C pojawiają się w bardzo różnym wieku. Także sama choroba może rozwijać się w różnorodny sposób. Symptomy mogą pojawić się już w pierwszych miesiącach życia lub dopiero w okresie dorosłości. Pionowe porażenie spojrzenia (niemożność do poruszania oczami w górę i w dół), powiększona wątroba, powiększona śledziona oraz żółtaczka u małych dzieci to objawy silnie wskazujące na NPC. We wczesnym stadium choroby często występują tylko jeden lub dwa objawy.

W większości przypadków, objawy neurologiczne zaczynają się pojawiać między 4 a 10 rokiem życia. Z zasady, im później pojawią się objawy tym wolniejszy jest przebieg choroby.

Typ C choroby Niemanna-Picka obejmuje około 500 zdiagnozowanych przypadków na całym świecie. Uważa się natomiast, że liczba osób chorych na NPC jest znacznie wyższa, jednak trudności diagnostyczne nie pozwalają na dokładną jej ocenę. NPC diagnozowano początkowo jako trudności w uczeniu się, umiarkowane upośledzenie, „niezdarność” oraz opóźniony rozwój małej motoryki. Nierzadko zdarza się, że rodzina poszukuje trafnej diagnozy przez lata, zanim ostatecznie stwierdzone zostanie NPC. Powrót

Smietelność choroby

NPC jest chorobą w 100% śmiertelną. Olbrzymia większość dzieci umiera przed skończeniem 20 roku życia (wiele umiera przed 10). Późne ujawnienie się choroby może prowadzić do przedłużenia życia, lecz zdarza się bardzo rzadko, żeby osoba chora na NPC dożyła 40 roku życia.

Choroba Niemanna-Picka dotyka wszystkich populacji, a przypadki zachorowań odnotowywano w Ameryce Północnej i Południowej, Europie, Afryce, Azji i Australii. Niezależnie od tego, wyższą zachorowalność stwierdza się u następujących populacji:
• Ashkenazi Jewish (NPA and NPB)
• Francusko-Kanadyjskiej w Nowej Szkocji (typ D – obecnie uważany za wariant NPC)
• Obszar Maghreb (Tunezja, Moroko oraz Algieria) Afryki Północnej (NPB)
• Hiszpańsko-Amerykańskiej w południowym Nowym Medyku i Colorado (NPC)
Czy Twoje dziecko przejawia niektóre z poniższych symptomów?

Powiększenie brzucha, powiększona wątroba bądź śledziona, żółtaczka poporodowa, wyjątkowo krótki oddech, nawracające infekcje płuc, krwisto czerwona plamka wewnątrz oka, problemy z pionowymi ruchami oczu, postępująca utrata małej motoryki; problemy z przyjmowaniem pokarmu i połykaniem; problemy z nauką; nagła utrata napięcia mięśni, niewyraźna mowa, napady padaczkowe, nadwrażliwość na dotyk

Te symptomy mogą wskazywać na chorobę Niemanna-Picka. Możliwe, że nie wiele o niej słyszałeś. To bardzo rzadka choroba, ale prawdopodobnie nie tak rzadka jak nam się wydaje, ponieważ ciężko ją zdiagnozować. Powrót

Wadliwe geny i ich dziedziczenie

Wszystkie typy choroby Niemanna-Picka dziedziczone są w sposób autosomalny-recesywny, co oznacza, że dzieci posiadają dwie kopie wadliwego genu. Każdy rodzic przekazuje jedną kopię wadliwego genu, lecz sam nie przejawia oznak choroby. Rodzeństwo rodziców dziecka także może być nosicielami wadliwego genu.

Jeśli oboje rodzice są nosicielami wadliwego genu, istnieje szansa:
1 do 4, że dziecko będzie chore
1 do 2, że dziecko będzie nosicielem
1 do 4, że dziecko będzie zdrowe i nie będzie nosicielem

Testy na nosicielstwo dla wszystkich rodzin nie są jeszcze dostępne.

Dokładnie badano mutacje choroby w obrębie typów A i B, zwłaszcza w populacji Ashkenazi Jewish. W przypadku tej formy Niemanna-Picka dostępne są testy DNA. W określonych ośrodkach możliwa jest diagnoza prenatalna (płodu) choroby Niemanna-Picka.

Dr Wenda Greer z Uniwersytetu Dalhousie zidentyfikowała mutację genetyczną powiązaną z typem D choroby (zwaną obecnie wariantem Nova Scotia choroby NPC). Istnieje możliwość przeprowadzenia testów na nosicielstwo tego typu mutacji.

Wykrycie nosicielstwa w rodzinie możliwe jest tylko wtedy, jeśli zidentyfikowana zostanie dana mutacja choroby. Aby dowiedzieć się więcej na temat testów genetycznych, przeczytaj informacje na temat Diagnozy. Powrót

Możliwości leczenia w chorobie Niemanna-Picka

Istnieje coraz więcej informacji na temat choroby Niemanna-Picka, lecz wciąż pozostaje wiele do zrobienia, zanim dostępne będą konkretne terapie. Jeszcze kilka lat temu, przyczyna choroby była nieznana. Obecnie udało się zidentyfikować genetyczne pochodzenie choroby, a badania skupiają się na pytaniu, w jaki sposób działają mechanizmy biochemiczne oraz w jaki sposób można je naprawić.

Możliwości leczenia NPA

W chwili obecnej brak jest możliwości leczenia typu A choroby Niemanna-Picka, natomiast w walce z symptomami choroby może pomóc leczenie wspomagające. Możliwe, że potrzebne będzie wsparcie od:

Możliwości leczenia NPB

Od początku lat 90tych dokonano znaczne postępy w badaniach nad leczeniem NPB. Szkoła Medycyny Mount Sinai przeprowadza badania nad możliwościami przeszczepu szpiku kostnego, terapią zastąpienia enzymu oraz terapią genową. Te metody okazały się skuteczne w leczeniu NPB w warunkach laboratoryjnych.

Przeszczep szpiku kostnego na modelach myszy okazał się skuteczny dla wielu aspektów typu B, jeśli przeszczep przeprowadzono we wczesnym okresie życia. Ponieważ jest to skomplikowana procedura medyczna, przeprowadzono ją zaledwie kilka razy u chorych na typ B. Wyniki przeszczepu były zróżnicowane.

Możliwości leczenia NPC

Wprawdzie nie istnieje obecnie żadna terapia dla chorych na NPC, trwają jednak badania mające na celu opracowanie sposobu leczenia, który mógłby zahamować lub przynajmniej spowolnić rozwój choroby.

W Stanach Zjednoczonych i Europie trwają badania kliniczne nad lekiem Zavesca® (albo Miglustat). Zavesca stosowany u myszy z NPC spowolnił, lecz nie zatrzymał pogarszanie się stanu neurologicznego.

Dr Laura Liscum przeprowadza badania nad lekami. Sprawdzono skuteczność w leczeniu NPC ponad 50000 związków chemicznych. Pięćdziesiąt z nich uznano za kandydatów do dalszych badań, jednak, jak się okazało, żaden z nich nie może być stosowany u ludzi. Obecnie prowadzi się badania nad związkami pokrewnymi.

Badania laboratoryjne nad neurosteroidami przyniosły zachęcające rezultaty w badaniach nad myszami jednak potrzeba więcej badań zanim pod uwagę zostaną wzięte badania kliniczne.

Wiele z symptomów typu C choroby Niemanna-Picka można kontrolować bądź łagodzić dzięki lekom i leczeniu wspomagającemu.

Każdy przypadek zachorowania powinien być rozpatrywany indywidualnie, w zależności od objawów. Leczenie wspomagające powinno być na bieżąco dostosowywane do rozwoju choroby. Powrót